Patriotyzm pragmatyczny. Romantyczna mentalność według niektórych jest mało przydatna. Teraz ważniejsza jest „chytrość umysłu”.
Etyka romantyczna wymagała postaw i zachowań zgodnych z ideą niepodległościową, odrzucała racjonalną kalkulację kosztów i zysków. Wolność nie miała ceny. Nowa etyka – pragmatyczna – proponuje umiejętność poruszania się pośród rzeczy i zastanych sytuacji, autokreacji przez pracę.
Praktyczna etyka odpowiedzialności nie jest obca Polakom. Pozytywizm uczył racjonalizmu, spokoju i cierpliwości. Wiele uwagi poświęcił tej etyce w pracy naukowej Tadeusz Kotarbiński, między innymi w Traktacie o dobrej robocie opublikowanym w 1955 r. romantyzm – (prąd) kierunek w literaturze i sztuce, który prezentował typ bohatera samotnika, niezwykłego, marzycielskiego, walczącego o wolność ojczyzny, pragmatyzm z greckiego – pragma – działanie, czyn, użyteczność, korzyść.