Poszczególni autorzy są zatem zgodni co do tego, że gdy pra­cę traktuje się jako pole realizacji swoich możliwości twórczych, gdy poprzez działania zawodowe osiągnąć można stan określany mianem ekspresjii osobowości, to niezmiernie ważną rolę pełrn środowisko zawodowe, które jest w pierwszym rzędzie grupą od­niesienia dla jednostki. Bowiem właśnie środowisko zawodowe stanowi ten społeczny komponent życia jednostki, którego reak­cje na działalność zawodową jednostki mają największe znaczenie W tym sensie środowisko zawodowe stanowi zarazem i grupę nor­matywną, i krąg odbiorców działalności zawodowej, którzy poddają ową działalność ocenie (mniej lub bardziej formalnej). Można by tu sformułować hipotezę, że im silniejsza jest orien­tacja jednostki na pracę zawodową, a zarazem im bardziej jest zintegrowane środowisko zawodowe, tym większe znaczenie przy­pisuje jednostka ocenom środowiska i tym bardziej płynna jest granica między pracą a czasem wolnym.